rechts|250px|thumb|De Velodroom van Izu in Izu, Shizuoka, waar het baanwielrennen plaatsvindt. Op de achtergrond is Fuji-san zichtbaar. rechts|250px|thumb|Fuji-san en het Yamanaka-meer, zichtbaar vanaf Myōjin-san. De wegwedstrijd van zowel de mannen als de vrouwen passeert het panorama op weg naar de finish bij de Fuji Speedway. thumb|Weg thumb|Baan thumb|BMX Wielersport is een van de sporten die werd beoefend tijdens de Olympische Zomerspelen 2020 in Tokio. Het is na atletiek en zwemmen de olympische discipline met de meeste deelnemers: het internationaal olympisch comité stelde in juni 2017 het aantal deelnemers op 528, waarvan 189 in het baanwielrennen. Het IOC beoogde een gelijk deelnemersveld van even veel mannen en vrouwen tijdens de Spelen van 2020, maar het veld bij de wielersport is een van de meest ongelijke van alle sporten; dit komt voornamelijk door het grotere aantal mannelijke wegwielrenners (tweemaal meer dan het aantal vrouwelijke wegwielrenners). Bij de vorige Spelen nam een vergelijkbaar aantal atleten uit tachtig landen deel aan de wielersport. Het olympisch comité besloot twee onderdelen toe te voegen aan het bestaande programma: freestyle BMX (park) en de koppelkoers. De koppelkoers, of madison, keerde na twaalf jaar terug op het olympisch programma bij de mannen; voor de vrouwen was het onderdeel nog nooit olympisch.
De onderdelen van het olympisch wielerprogramma vonden plaats op verschillende locaties zowel in en rond Tokio als in Izu, gelegen in de meer zuidelijke prefectuur Shizuoka. In deze prefectuur golden minder strenge regels wat betreft de coronapandemie dan in Tokio en daarom kon er wel (beperkt) publiek aanwezig zijn. Het baanwielrennen vond plaats in de Velodroom van Izu; vlak bij het stadion bevond zich het traject voor het mountainbiken. Het BMX-stadion bevindt zich in de zone van de Baai van Tokio. De wegwedstrijd eindigde op de Fuji Speedway, nabij Fuji-san. Olympic Venue: Heritage Zone & Tokyo Bay Zone op de officiële website van de Olympische Zomerspelen 2020
Kwalificatie
Onderdelen Het baanwielrennen vond plaats in de Velodroom van Izu in Izu. Aan de beslissing over de locatie gingen maandenlange discussies tussen het internationaal olympisch comité en het Japanse organisatiecomité vooraf. De Japanse organisatoren pleitten voor het verplaatsen van het wielrennen naar een stad op twee uur afstand van de hoofdstad, met als doel kosten te besparen. Het IOC schatte de besparing door de verplaatsing van het baanwielrennen naar Izu in op honderd miljoen dollar. Het parcours voor het mountainbiken bevindt zich om dezelfde reden in Izu en grenst aan het stadion. Een extra, kleiner olympisch dorp wordt opgezet in Izu om de sporters tijdens hun competitie een dagelijkse trip van en naar Tokio te besparen. De internationale wielerbond uitte eerst haar bezwaren tegen het plan, maar besloot uiteindelijk de Japanse organisatie te steunen.
De wegwedstrijd en tijdrit vonden plaats op de openbare weg, in en om het centrum van Tokio. Het parcours van de wegwedstrijden werd bekendgemaakt in augustus 2018. Beide wegwedstrijden begonnen in het Musashinonomoripark in Chofu, in het westen van Tokio. Beide routes begonnen vlak, maar na het verlaten van Tokio in westelijke richting werd de weg steiler. De mannen volgden een ronde van ruim vijftig kilometer bij Fuji, met een hoogte van 1451 meter (klim van 14,3 kilometer met gemiddeld stijgingspercentage van 6%). Na de Fuji-ronde eindigde de race op de Fuji Speedway, normaliter gebruikt voor motorsport, direct aan de voet van de berg. Uitsluitend de mannen doen bij de Fuji Speedway ook nog de Mikunipas aan, een klim van bijna 7 kilometer met een gemiddeld stijgingspercentage van 10,6% met uitschieters tot aan de 20%. Bij de wegwedstrijd voor vrouwen werd het lagergelegen deel van Fuji-san niet aangedaan: na het verlaten van westelijk Tokio werd direct naar de Speedway gereden. Official course map and profile (Road Race — Men) op de officiële website van de UCI Official course map and profile (Road Race — Women) op de officiële website van de UCI
Het parcours van de wegwedstrijd voor mannen was 234 kilometer lang en telde 4865 hoogtemeters. De wedstrijd voor vrouwen, daarentegen, was 137 kilometer lang en telde 2692 hoogtemeters. Dit verschil in niveau leidde direct na bekendmaking van het parcours tot onbegrip en kritiek onder renners.
Competitieschema Hieronder volgt het provisionele competitieschema van de wielersport op de Olympische Zomerspelen 2020. Het schema begint met de wegwedstrijd voor mannen, ingedeeld door het organisatiecomité op dag één om direct een indruk te kunnen geven van Tokio en omgeving. De precieze data voor de specifieke onderdelen van het baanwielrennen volgen later. Olympic Competition Schedule op de officiële website van de Olympische Zomerspelen 2020 SKwalificaties/series¼Kwartfinale½Halve finalesFFinale Datum → 24 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 6 7 8 Onderdeel ↓ A O A O A O A O A O A OBaanwielrennen Keirin (m) nog niet bekend Olympische sprint (m) Omnium (m) Koppelkoers (m) Teamsprint (m) Ploegenachtervolging (m) Keirin (v) Olympische sprint (v) Omnium (v) Koppelkoers (v) Teamsprint (v) Ploegenachtervolging (v) BMX BMX race (m) S ¼ ½ F BMX freestyle (m) S F BMX race (v) S ¼ ½ F BMX freestyle (v) S F Mountainbiken Mountainbike (m) F Mountainbike (v) F Wegwielrennen Wegwedstrijd (m) F Tijdrit (m) F Wegwedstrijd (v) F Tijdrit (v) F
Medailles Baan Keirin (m) Jason Kenny Azizulhasni Awang Harrie Lavreysen Olympische sprint (m) Harrie Lavreysen Jeffrey Hoogland Jack Carlin Koppelkoers (m) Lasse Norman Hansen Michael Mørkøv Ethan Hayter Matthew Walls Donavan Grondin Benjamin Thomas Omnium (m) Matthew Walls Campbell Stewart Elia Viviani Ploegachtervolging (m) Simone Consonni Filippo Ganna Francesco Lamon Jonathan Milan Lasse Norman Hansen Niklas Larsen Frederik Madsen Rasmus Pedersen Leigh Howard Kelland O'Brien Alexander Porter Lucas Plapp Sam Welsford Team sprint (m) Roy van den Berg Matthijs Büchli Jeffrey Hoogland Harrie Lavreysen Jack Carlin Jason Kenny Ryan Owens Florian Grengbo Rayan Helal Sébastien Vigier Keirin (v) Shanne Braspennincx Ellesse Andrews Lauriane Genest Olympische sprint (v) Kelsey Mitchell Olena Starikova Lee Wai Sze Koppelkoers (v) Katie Archibald Laura Kenny Amalie Dideriksen Julie Leth Goelnaz Chatoentseva Maria Novolodskaja Omnium (v) Jennifer Valente Yumi Kajihara Kirsten Wild Ploegachtervolging (v) Franziska Brauße Lisa Brennauer Lisa Klein Mieke Kröger Katie Archibald Elinor Barker Neah Evans Laura Kenny Josie Knight Chloé Dygert Megan Jastrab Jennifer Valente Emma White Lily Williams Team sprint (v) Bao Shanju Zhong Tianshi Lea Sophie Friedrich Emma Hinze Darja Sjmeleva Anastasia Vojnova
BMX Freestyle (m) Logan Martin Daniel Dhers Declan Brooks Race (m) Niek Kimmann Kye Whyte Carlos Ramírez Freestyle (v) Charlotte Worthington Hannah Roberts Nikita Ducarroz Race (v) Bethany Shriever Mariana Pajón Merel Smulders
Mountainbike Mannen Tom Pidcock Mathias Flückiger David Valero Vrouwen Jolanda Neff Sina Frei Linda Indergand
Weg Tijdrit (m) Primož Roglič Tom Dumoulin Rohan Dennis Wegwedstrijd (m) Richard Carapaz Wout van Aert Tadej Pogačar Tijdrit (v) Annemiek van Vleuten Marlen Reusser Anna van der Breggen Wegwedstrijd (v) Anna Kiesenhofer Annemiek van Vleuten Elisa Longo Borghini
Medaillespiegel 1 GBR 6 4 2 12 2 NED 5 3 4 12 3 SUI 1 3 2 6 4 DEN 1 2 0 3 5 USA 1 1 1 3 6 GER 1 1 0 2 7 AUS 1 0 2 3 ITA 1 0 2 3 9 CAN 1 0 1 2 SLO 1 0 1 2 11 CHN 1 0 0 1 ECU 1 0 0 1 AUT 1 0 0 1 14 NZL 0 2 0 2 15 COL 0 1 1 2 16 BEL 0 1 0 1 JPN 0 1 0 1 MAS 0 1 0 1 UKR 0 1 0 1 VEN 0 1 0 1 21 FRA 0 0 2 2 ROC 0 0 2 2 23 HKG 0 0 1 1 ESP 0 0 1 1 Totaal 22 22 22 66